Công điện 38 và đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
LexNovum Lawyers
21/05/2026
Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5/2026 về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (“Công điện 38”). Theo đó, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng được yêu cầu triển khai đợt cao điểm xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (“QSHTT”) trên phạm vi toàn quốc, trong thời gian từ ngày 07/5/2026 đến ngày 30/5/2026.
Trong bài viết này, LexNovum Lawyers sẽ: (i) tóm lược các nhóm hành vi bị tập trung kiểm tra, xử lý theo Công điện 38; (ii) chỉ ra các rủi ro khi vi phạm; và (iii) đưa ra một số khuyến nghị thực tiễn dành cho doanh nghiệp.
1. Các nhóm hành vi bị tập trung kiểm tra, xử lý theo Công điện 38
Theo Công điện 38, đợt cao điểm tăng cường thực thi QSHTT sẽ tập trung kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm phổ biến, có quy mô lớn và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị trường, doanh nghiệp cũng như quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, trọng tâm là các hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, quyền đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý, đặc biệt bao gồm các nhóm hành vi sau:
(i) Các hành vi vi phạm bản quyền trực tuyến. Theo đó, cơ quan chức năng sẽ tập trung xử lý các tổ chức vận hành website có lượng truy cập lớn nhưng có dấu hiệu vi phạm bản quyền, đặc biệt là các trang web lưu trữ, chia sẻ hoặc cung cấp trái phép phim, âm nhạc, trò chơi điện tử, bao gồm cả trò chơi trên thiết bị di độngvà chương trình truyền hình. Phạm vi xử lý không chỉ giới hạn ở nội dung tiếng Việt mà còn mở rộng đối với nội dung tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh.
(ii) Vi phạm bản quyền phần mềm, chương trình máy tính cũng là một trong những trọng tâm kiểm tra đáng chú ý trong đợt cao điểm này. Các doanh nghiệp có thể bị kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính, bao gồm phần mềm văn phòng, phần mềm thiết kế, phần mềm kế toán, phần mềm quản trị dữ liệu và các chương trình máy tính chuyên dụng khác đang được sử dụng trong hoạt động nội bộ.
(iii) Ngoài ra, hoạt động kinh doanh, buôn bán hàng hóa giả mạo cũng là nhóm hành vi bị tập trung xử lý. Đợt cao điểm này cũng sẽ tập trung vào việc kiểm tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu; đồng thời ngăn chặn, tạm dừng thông quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có dấu hiệu giả mạo về sở hữu trí tuệ qua biên giới.
2. Rủi ro bị xử phạt khi vi phạm
Về nguyên tắc chung, tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm QSHTT của tổ chức, cá nhân khác có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự, tùy theo tính chất và mức độ xâm phạm (Điều 199.1 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2025 (“LSHTT”)). Một số chế tài có thể kể đến như:
(i) Đối với biện pháp dân sự
Chủ thể quyền có thể yêu cầu Tòa án áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền theo Điều 202 LSHTT. Theo đó, bên vi phạm có thể bị buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi và cải chính công khai, thực hiện nghĩa vụ dân sự, bồi thường thiệt hại. Đồng thời, hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu hoặc phương tiện vi phạm có thể bị buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại, với điều kiện không ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể QSHTT.
(ii) Đối với xử phạt hành chính
Hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan được xử lý theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP. Theo đó, mức phạt hành chính cao nhất có thể lên đến 250.000.000 đồng đối với cá nhân và 500.000.000 đồng đối với tổ chức. Ngoài phạt tiền, chủ thể vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc gỡ bỏ, tiêu hủy bản sao vi phạm hoặc hoàn trả cho chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan số tiền bản quyền thu được sai quy định,…
Hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp được xử lý theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP và Nghị định 46/2024/NĐ-CP. Theo đó, mức phạt hành chính cao nhất có thể lên đến 250.000.000 đồng đối với cá nhân và 500.000.000 đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, chủ thể vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, phương tiện kinh doanh; buộc trả lại tên miền; buộc thu hồi tên miền; buộc thay đổi tên doanh nghiệp, loại bỏ yếu tố vi phạm trong tên doanh nghiệp, tùy từng hành vi vi phạm cụ thể.
(iii) Đối với truy cứu trách nhiệm hình sự (“TNHS”)
Hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị truy cứu TNHS nếu đủ các yếu tố cấu thành Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (“BLHS”). Cụ thể, người nào không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình, và các hành vi này được thực hiện với quy mô thương mại hoặc đạt các ngưỡng luật định về thu lợi bất chính hoặc gây thiệt cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc hàng hóa vi phạm thì có thể bị truy cứu TNHS. Theo đó, tùy vào mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể từ 300.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn theo Điều 225.4 BLHS.
Hành vi cố ý xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý có thể bị truy cứu TNHS nếu đủ các yếu tố cấu thành Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226 BLHS. Cụ thể, người nào cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam mà đối tượng là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý và đạt các ngưỡng luật định về quy mô thương mại, thu lợi bất chính, thiệt hại hoặc giá trị hàng hóa vi phạm thì có thể bị truy cứu TNHS. Theo đó, tùy vào mức độ vi phạm, cá nhân có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt có thể từ 500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn theo Điều 226.4 BLHS.
3. Các khuyến nghị của LexNovum Lawyers dành cho doanh nghiệp
Có thể thấy rằng hành vi xâm phạm QSHTT không chỉ làm phát sinh rủi ro bị xử lý bằng các chế tài dân sự hoặc hành chính, mà trong một số trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu TNHS đối với cả cá nhân và pháp nhân thương mại. Theo đó, LNV khuyến nghị doanh nghiệp:
(i) Chủ động rà soát lại toàn bộ phần mềm đang được sử dụng trong công ty, bao gồm phần mềm văn phòng, phần mềm thiết kế, phần mềm kế toán, phần mềm quản trị dữ liệu và các chương trình máy tính chuyên dụng khác. Việc rà soát này nhằm bảo đảm rằng các phần mềm đang được cài đặt, khai thác và sử dụng trong hoạt động nội bộ đều có đầy đủ giấy phép, bản quyền hợp lệ, qua đó hạn chế rủi ro bị kiểm tra, xử phạt về hành vi vi phạm bản quyền chương trình máy tính.
(ii) Kiểm tra tình trạng đăng ký bảo hộ nhãn hiệu đối với các tài sản nhận diện đang được sử dụng trên thực tế, bao gồm tên thương mại, logo, bộ nhận diện thương hiệu, nhãn hàng hóa, sản phẩm và dịch vụ. Việc sử dụng nhãn hiệu trên thị trường nhưng chưa đăng ký bảo hộ, hoặc sử dụng dấu hiệu có khả năng trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu của chủ thể khác, có thể làm phát sinh tranh chấp và rủi ro bị xử lý về hành vi xâm phạm QSHTT.
(iii) Rà soát các hợp đồng đã ký kết với đối tác có liên quan đến QSHTT, đặc biệt là hợp đồng sử dụng thương hiệu, hợp đồng nhượng quyền, hợp đồng thiết kế hoặc phát triển phần mềm. Các điều khoản về quyền sở hữu, quyền sử dụng, phạm vi sử dụng, thời hạn sử dụng, quyền chuyển giao và trách nhiệm khi phát sinh hành vi xâm phạm cần được quy định rõ ràng, nhằm hạn chế tranh chấp giữa các bên và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp khi xảy ra vi phạm.
(iv) Cập nhật quy định nội bộ về bảo vệ nhãn hiệu, tài sản trí tuệ và bí mật kinh doanh. Các quy định này nên bao gồm cơ chế kiểm soát việc sử dụng tài sản trí tuệ trong nội bộ, nghĩa vụ bảo mật của người lao động, cộng tác viên và đối tác, cũng như biện pháp xử lý khi có hành vi sử dụng trái phép, tiết lộ, sao chép hoặc khai thác tài sản trí tuệ của doanh nghiệp.
(v) Xây dựng phương án ứng phó khi phát hiện hành vi xâm phạm QSHTT. Phương án này có thể bao gồm việc thu thập và lưu giữ chứng cứ, gửi thư cảnh báo, yêu cầu bên vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm, yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định pháp luật. Việc chuẩn bị trước quy trình xử lý sẽ giúp doanh nghiệp phản ứng kịp thời, giảm thiểu thiệt hại và nâng cao hiệu quả bảo vệ QSHTT
Trong bối cảnh các cơ quan chức năng đang tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi xâm phạm QSHTT, doanh nghiệp không chỉ cần tránh các hành vi vi phạm mà còn cần chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ của chính mình. Việc rà soát phần mềm, nhãn hiệu, hợp đồng, quy định nội bộ và phương án xử lý vi phạm là những bước cần thiết để giảm thiểu rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín thương hiệu và bảo đảm hoạt động kinh doanh được thực hiện trên cơ sở tuân thủ pháp luật.
Trên đây là một số nội dung cập nhật và khuyến nghị của LNV liên quan đến Công điện 38 và đợt cao điểm xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ. Trường hợp Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết hơn về một vấn đề liên quan đến nội dung bài viết này hoặc một trường hợp cụ thể, Quý khách hàng vui lòng liên hệ đến số hotline hoặc email của LexNovum Lawyers tại địa chỉ info@lexnovum.com.vn để được tư vấn chi tiết.
Người thực hiện: Thực tập sinh Trung Tín
Tham vấn: Luật sư Phan Nhi
Lưu ý:
Những thông tin tại tài liệu này chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin tại tài liệu này ngoài mục đích tham khảo. Trước khi đưa ra bất kỳ lựa chọn hoặc quyết định nào, Quý Khách hàng vui lòng tham vấn ý kiến tư vấn chính thức, hoặc liên hệ LexNovum Lawyers để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ chúng tôi.
Vui lòng trích dẫn nguồn “LexNovum Lawyers” khi sử dụng hoặc chia sẻ tài liệu này tại bất kỳ đâu.
