Bàn luận một số điểm mới nổi bật của Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư 2025 (Phần 1)

LexNovum Lawyers

07/04/2026

Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2025 (“NĐ 96”) được ban hành và có hiệu lực đã dẫn đến một số thay đổi đáng chú ý trong quá trình triển khai hoạt động đầu tư trong và ngoài nước. Trong bài viết này, LNV sẽ thống kê một số điểm mới nổi bật của NĐ 96, đồng thời đánh giá tác động của những thay đổi này đối với hoạt động đầu tư của nhà đầu tư.

1. Cập nhật danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và ban hành danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư mới

So với Nghị định 31/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 239/2025/NĐ-CP), Phụ lục I của NĐ 96 đã bổ sung ngành, nghề hoạt động xây dựng của nhà thầu nước ngoài vào danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, qua đó nâng tổng số ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường lên 62 ngành, nghề.

Bên cạnh đó, với mục đích khuyến khích phát triển và tái cấu trúc trọng tâm ngành, nghề ưu đãi, Phụ lục II NĐ 96 đã bổ sung một số ngành, nghề ưu đãi đầu tư. Cụ thể:

NĐ 96 đã mở rộng đáng kể danh mục ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao và công nghệ chiến lược (như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng công nghiệp công nghệ số,…), đồng thời mở rộng các hoạt động trong lĩnh vực y dược, bao gồm nghiên cứu, sản xuất và chuyển giao công nghệ đối với thuốc, vắc xin, sinh phẩm và phát triển dược liệu trong nước. Đáng chú ý, các dự án thuộc danh mục công trình quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cũng lần đầu được đưa vào diện đặc biệt ưu đãi đầu tư.
Bên cạnh đó, danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư cũng được điều chỉnh theo hướng chọn lọc, trong đó bổ sung ngành, nghề sản xuất sản phẩm công nghệ lưỡng dụng vào danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư (nâng tổng số lên 23 ngành, nghề trong lĩnh vực khoa học công nghệ), mở rộng ưu đãi trong lĩnh vực nông nghiệp (13 ngành, nghề) gắn với chuỗi cung ứng đầu vào như sản xuất nguyên liệu thuốc, thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú y, cũng như bổ sung các hoạt động về xây dựng, nâng cấp chợ đầu mối và sản xuất thiết bị công nghiệp môi trường. Trong khi đó, lĩnh vực văn hóa, xã hội, thể thao và y tế được tinh giản về số lượng nhưng bổ sung ngành, nghề liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực phục vụ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Những bổ sung này cho thấy định hướng rõ ràng trong việc ưu tiên nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ cao, y dược và các dự án có ý nghĩa chiến lược, qua đó tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

2. Thay đổi thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế đối với nhà đầu tư nước ngoài

Theo quy định tại Điều 19.2 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư (tức, cấp ERC) trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (“IRC”) và phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại Điều 8 của Luật Đầu tư 2025 khi thực hiện thủ tục thành lập tổ chức kinh tế. Đây là một điểm mới quan trọng của Luật Đầu tư 2025 so với Luật Đầu tư 2020 và được hướng dẫn cụ thể tại Điều 72 NĐ 96.

Theo Điều 72 NĐ 96, nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn một trong hai phương thức sau để thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư:

Phương thức 1 (mới): Cấp ERC trước – IRC sau
Phương thức 2: Cấp IRC trước – ERC sau.

Khi thực hiện phương thức 1, tại ERC phải bao gồm nội dung cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật. Đồng thời, nhà đầu tư có trách nhiệm hoàn thành thủ tục để được cấp IRC thực hiện dự án đầu tư phù hợp với ngành, nghề kinh doanh của tổ chức kinh tế đã thành lập trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập tổ chức kinh tế đó.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư cần lưu ý một số nội dung sau:

Nhà đầu tư nước ngoài chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp IRC;
Tổ chức kinh tế chỉ được thực hiện dự án đầu tư sau khi hoàn thành thủ tục cấp IRC;
Vốn điều lệ của tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập để thực hiện dự án đầu tư không nhất thiết phải bằng vốn đầu tư của dự án đầu tư. Tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập thực hiện góp vốn và huy động các nguồn vốn khác để thực hiện dự án đầu tư theo tiến độ quy định tại IRC.

Thoạt nhìn, phương thức 1 mang lại sự linh hoạt nhất định cho nhà đầu tư nước ngoài, giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian triển khai về pháp lý đối với dự án đầu tư. Song, khi thực hiện việc đầu tư theo phương thức 1 kể trên, nhà đầu tư cần lưu ý, dự liệu cho toàn bộ quá trình chuẩn bị dự án đầu tư, bao gồm cả rủi ro không được cấp IRC hoặc được cấp IRC không như kỳ vọng về quy mô, phạm vi hoạt động ban đầu để tránh việc đầu tư quá đà, thất thoát vốn.

Ví dụ, sau khi thành lập tổ chức kinh tế, nhà đầu tư có thể tiến hành một số hoạt động chuẩn bị cho dự án như tuyển dụng lao động, thuê địa điểm, nhà xưởng hoặc mua sắm thiết bị. Tuy nhiên, các hoạt động này chỉ mang tính chất chuẩn bị và không đồng nghĩa với việc được phép triển khai dự án đầu tư trên thực tế. Trong trường hợp không được cấp IRC hoặc nội dung IRC bị điều chỉnh so với kế hoạch ban đầu, nhà đầu tư phải điều chỉnh toàn bộ phương án kinh doanh, thậm chí phát sinh chi phí không thu hồi được. Việc nhà đầu tư không được cấp IRC hoặc được cấp IRC không đúng với kỳ vọng sau khi đã thành lập tổ chức kinh tế không thuộc phạm vi bảo đảm của Chính phủ. Theo đó, các rủi ro phát sinh từ việc chuẩn bị và triển khai dự án đầu tư trước khi được cấp IRC hoàn toàn do nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm.

Do đó, theo LNV, điểm mới này của NĐ 96 là một bước tiến linh hoạt của thủ tục hành chính trong lĩnh vực đầu tư tại Việt Nam, song, không phải là phương thức phù hợp với mọi nhà đầu tư, mọi trường hợp. Khi lựa chọn phương thức thành lập tổ chức kinh tế để thực hiện dự án đầu tư, nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng và lựa chọn phương thức phù hợp với tính chất, mức độ rõ ràng về điều kiện pháp lý và kế hoạch dự trù cụ thể của dự án để tránh việc đầu tư quá đà, khó thu hồi khi việc đăng ký không diễn tiến như kỳ vọng.

Trên đây là một số điểm mới nổi bật của NĐ 96 (Phần 1), LNV sẽ tiếp tục bàn luận về các nội dung đáng chú ý của NĐ 96 trong những kỳ sau.

Người thực hiện: Cộng sự Quế Trân

Tham vấn: Luật sư Phan Nhi

Lưu ý: Bài viết này được thực hiện dựa trên quy định của pháp luật và kinh nghiệm thực tế. Những thông tin tại bài viết này chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin tại bài viết này ngoài mục đích tham khảo. Trước khi đưa ra bất kỳ sự lựa chọn hoặc quyết định nào, Quý Khách hàng vui lòng tham vấn thêm các khuyến nghị một cách chính thức, hoặc liên hệ LNV để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ chúng tôi.

Vui lòng trích dẫn nguồn “LexNovum Lawyers” khi sử dụng hoặc chia sẻ bài viết này tại bất kỳ đâu.