Ký “hợp đồng hợp tác” nhưng tòa xác định là “hợp đồng lao động”: Tên gọi có quyết định bản chất pháp lý của hợp đồng?
LexNovum Lawyers
15/09/2026
Thực tiễn có nhiều doanh nghiệp sử dụng nhiều tên gọi khác thay cho “hợp đồng lao động” ví dụ như hợp đồng hợp tác, hợp đồng dịch vụ, hợp đồng cộng tác viên,… Có hợp đồng còn có điều khoản tuyên bố rằng “không phát sinh quan hệ lao động” để loại trừ quan hệ lao động. Vậy tên gọi của hợp đồng và điều khoản loại trừ quan hệ lao động có quyết định bản chất pháp lý không?
Cùng LexNovum Lawyers tìm hiểu và phân tích Bản án 05/2026/LĐ-PT ngày 15/07/2026 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng [1] (“Bản án 05”) về việc công nhận hợp đồng lao động, tuyên bố đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật và đòi bồi thường thiệt hại. Qua đó cho thấy pháp luật không chỉ nhìn vào hình thức của hợp đồng mà còn xem xét đến bản chất thông qua nội dung và cách thức thực tế mà mối quan hệ giữa các bên được thực hiện.
1. Tóm tắt Bản án 05
1.1. Tình huống chính
(i) Ngày 29/4/2023, Anh S và Công ty T1 ký “Hợp đồng hợp tác”, thời hạn 12 tháng và có điều khoản quy định: “các bên hiểu rõ hợp đồng này không tạo ra quan hệ lao động, quan hệ hợp tác kinh doanh, liên quan hay hợp danh”.
(ii) Khi hết hạn hợp đồng, hai bên không ký lại hợp đồng mới nhưng Anh S vẫn tiếp tục làm việc.
(iii) Ngày 07/01/2025, Anh S bị cho thôi việc bằng Thông báo chấm dứt hợp đồng.
(iv) Anh S khởi kiện đề nghị công nhận hợp đồng lao động, tuyên bố Công ty T1 đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật và yêu cầu bồi thường.
1.2. Quan điểm của Toà án phúc thẩm
Giữ nguyên bản án sơ thẩm, trong đó bao gồm quyết định công nhận hợp đồng lao động không xác định thời hạn, tuyên bố đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của Công ty T1 là trái pháp luật.
Lý do là vì Toà án đối chiếu với nội dung hợp đồng và phương thức thực hiện công việc và cho rằng cần xác định rõ bản chất quan hệ không phụ thuộc vào cách đặt tên hay điều khoản loại trừ, mà phụ thuộc vào việc có hay không các dấu hiệu của quan hệ lao động theo quy định pháp luật. Giữa Công ty T1 và Anh S có sự quản lý, điều hành, giám sát trong quá trình thực hiện công việc, thì việc các bên tuyên bố không hình thành quan hệ lao động không làm thay đổi bản chất pháp lý của quan hệ.
Vắn tắt một số nội dung đáng chú ý ở phần nhận định của Toà án như sau:
2. Phân tích của LexNovum Lawyers
2.1. Về mặt quy định pháp luật:
Hiện tại, khoản 1 Điều 13 BLLĐ 2019 có quy định về Hợp đồng lao động như sau:
“1. Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.
Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khácnhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.”
Theo đó pháp luật cho thấy sự trọng bản chất hơn là hình thức, dù cho các bên không đặt tên hợp đồng là “hợp đồng lao động” mà đặt tên là “hợp đồng hợp tác”, “hợp đồng dịch vụ”, “hợp đồng cộng tác viên”… nhưng nếu hợp đồng có thể hiện các nội dung (i) việc làm, (ii) có trả công, tiền lương và (iii) sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì hợp đồng đó vẫn được coi là hợp đồng lao động.
2.2. Về thực tiễn xét xử:
Thực tiễn xét xử cũng cho thấy có nhiều hợp đồng có tên gọi khác với hợp đồng lao động nhưng vẫn được Toà án công nhận là hợp đồng lao động khi có đủ các dấu hiệu của quan hệ lao động theo quy định của BLLĐ, ví dụ:
Như vậy, quy định pháp luật cũng như thực tiễn xét xử đã cho thấy việc xác định giữa các bên có mối quan hệ lao động hay không không chỉ nhìn vào hình thức của hợp đồng mà còn phải xem xét đến bản chất thông qua nội dung và cách thức thực tế mà mối quan hệ giữa các bên được thực hiện.
Đối với Bản án số 05 nêu trên, chúng tôi đồng tình với cách tiếp cận của Toà án khi đối chiếu với nội dung hợp đồng và phương thức thực hiện công việc của Anh S để xác định rõ bản chất quan hệ giữa các bên, từ đó xác định mối quan hệ lao động không phụ thuộc vào cách đặt tên hay điều khoản loại trừ mối quan hệ lao động.
3. Khuyến nghị của LexNovum Lawyers
(i) Đối với người sử dụng lao động, cần cẩn trọng khi sử dụng các hình thức như “hợp đồng hợp tác”, “hợp đồng dịch vụ”, “hợp đồng cộng tác viên” cho những công việc có tính thường xuyên, có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của doanh nghiệp vì tên gọi hợp đồng hay điều khoản tuyên bố “không phát sinh quan hệ lao động” không đủ để loại trừ việc quan hệ đó bị xác định là hợp đồng lao động. Nếu phân loại sai, doanh nghiệp có thể phát sinh đồng thời nghĩa vụ về tiền lương, chấm dứt hợp đồng lao động, các chế độ bảo hiểm bắt buộc và các trách nhiệm pháp lý liên quan.
(ii) Đối với người lao động, nên nhìn vào bản chất mối quan hệ và các quyền thực tế có thể phát sinh của mình, thay vì chỉ nhìn vào tên gọi của hợp đồng. Khi làm việc theo quan hệ lao động nhưng phải ký hợp đồng với tên gọi khác, người lao động nên lưu giữ các chứng cứ thể hiện cách thức làm việc thực tế như email giao việc, lịch làm việc, KPI, chấm công, nội quy, tin nhắn chỉ đạo, phiếu thanh toán và tài liệu về sự quản lý của doanh nghiệp để chứng minh bản chất quan hệ trong trường hợp có phát sinh tranh chấp.
Thực hiện: Luật sư Cai Thị Ánh Tuyết và Cộng sự Huỳnh Nguyễn Phúc Hậu.
Lưu ý: Bài viết trên chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin trên ngoài mục đích tham khảo. Trước khi đưa ra bất kỳ sự lựa chọn hoặc quyết định nào, Quý Khách hàng vui lòng tham vấn thêm các khuyến nghị một cách chính thức, hoặc liên hệ LexNovum Lawyers để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ chúng tôi. Vui lòng trích dẫn nguồn “LexNovum Lawyers” khi sử dụng hoặc chia sẻ bài viết này tại bất kỳ đâu.
————————————————
[1] Xem tại: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta2181731t1cvn/chi-tiet-ban-an
[2] Xem tại: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1961757t1cvn/chi-tiet-ban-an
[3] Xem tại: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1989383t1cvn/chi-tiet-ban-an
[4] Xem tại: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1202357t1cvn/chi-tiet-ban-an
[5] Xem tại: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1168244t1cvn/chi-tiet-ban-an
